Cách chống ù tai khi đi máy bay hiệu quả nhất bạn nên biết
Bạn vừa hạ cánh xuống Đà Nẵng sau chuyến bay từ Hà Nội, nhưng tai lại ù đặc đến mức nghe tiếng người thân gọi cũng không rõ. Cảm giác này không chỉ khó chịu mà đôi khi còn kéo dài vài tiếng đồng hồ sau khi rời sân bay. Hiểu đúng nguyên nhân và áp dụng đúng kỹ thuật sẽ giúp bạn kiểm soát hoàn toàn tình trạng này, dù bay ngắn hay dài.
Tại sao máy bay khiến tai bị ù
Hiện tượng ù tai trên máy bay bắt nguồn từ sự thay đổi áp suất trong cabin khi máy bay cất cánh và hạ cánh. Cơ thể người được thiết kế để hoạt động ở áp suất khí quyển mặt đất, khoảng 1 atm. Khi máy bay tăng độ cao nhanh, áp suất bên ngoài tai giữa giảm xuống, trong khi bên trong tai giữa vẫn giữ áp suất cũ, tạo ra chênh lệch gây căng màng nhĩ. Cảm giác ù, nghẹt tai chính là phản ứng của màng nhĩ khi bị kéo theo một hướng do áp suất không cân bằng.
Bộ phận chịu trách nhiệm cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài là vòi nhĩ (Eustachian tube), một ống nhỏ nối tai giữa với vùng hầu họng. Khi bạn nuốt nước bọt, ngáp hoặc nhai kẹo, vòi nhĩ mở ra, cho phép không khí di chuyển vào tai giữa và cân bằng áp suất. Vấn đề xảy ra khi vòi nhĩ bị tắc, thường do viêm mũi, cảm lạnh, hoặc dị ứng, lúc đó cơ chế cân bằng tự nhiên này không hoạt động được.
Giai đoạn hạ cánh thường gây khó chịu hơn cất cánh vì áp suất cabin tăng nhanh trở lại trong thời gian ngắn, trong khi tai giữa cần thêm thời gian để thích nghi. Đây là lý do nhiều người không gặp vấn đề lúc cất cánh nhưng lại ù tai dữ dội khi máy bay tiếp đất. Trẻ nhỏ bị ảnh hưởng nặng hơn người lớn vì vòi nhĩ của trẻ nhỏ hơn và dễ tắc nghẽn hơn.
Hướng dẫn cách đi máy bay không ù tai hiệu quả nhất
Phần lớn các kỹ thuật chống ù tai đều hoạt động theo một nguyên lý chung: kích thích vòi nhĩ mở ra để không khí lưu thông vào tai giữa, từ đó cân bằng áp suất với môi trường bên ngoài. Hiệu quả của từng phương pháp phụ thuộc vào thời điểm áp dụng, quan trọng là bắt đầu trước khi cảm giác ù tai xuất hiện, không phải sau.
Nghiệm pháp Valsalva là kỹ thuật phổ biến và hiệu quả nhất. Bịt hai lỗ mũi bằng ngón tay, ngậm miệng lại rồi thở ra nhẹ nhàng như đang thổi phồng bóng. Áp lực không khí từ họng sẽ đẩy vòi nhĩ mở ra, bạn sẽ nghe tiếng "pop" nhẹ trong tai, đó là dấu hiệu áp suất đã được cân bằng. Lưu ý thực hiện nhẹ nhàng, không thổi mạnh vì áp lực quá lớn có thể gây tổn thương màng nhĩ. Nếu bạn đang bị cảm hoặc nghẹt mũi nặng, nên tránh dùng cách này vì vi khuẩn từ họng có thể bị đẩy ngược vào tai giữa.
Nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo cứng tận dụng cơ chế tự nhiên của cơ thể: động tác nhai và nuốt liên tục kích hoạt các cơ xung quanh vòi nhĩ, giúp ống này mở ra đều đặn. Đây là lựa chọn lý tưởng cho trẻ nhỏ vì không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp. Cho trẻ bú bình hoặc ngậm ti giả trong giai đoạn cất và hạ cánh có tác dụng tương tự.
Ngáp chủ động cũng mở vòi nhĩ hiệu quả, thậm chí còn tốt hơn nuốt nước bọt đơn thuần vì biên độ chuyển động cơ hàm lớn hơn. Nếu không tự ngáp được, hãy cố mở miệng thật rộng và kéo dài động tác đó trong vài giây. Kết hợp ngáp với nghiêng đầu sang hai bên cũng giúp vòi nhĩ thông thoáng hơn trong một số trường hợp.
Nút tai chuyên dụng cho máy bay (aviation earplugs) như EarPlanes là giải pháp đáng đầu tư nếu bạn bay thường xuyên. Khác với nút tai thông thường chỉ cách âm, loại này có bộ lọc áp suất bên trong giúp làm chậm tốc độ thay đổi áp suất tác động lên màng nhĩ, cho tai giữa thêm thời gian tự điều chỉnh. Tại Việt Nam, loại này có thể tìm mua tại các hiệu thuốc lớn hoặc cửa hàng đồ du lịch với giá từ 50.000 đến 150.000 đồng mỗi đôi.
Thuốc thông mũi (decongestant) dạng xịt hoặc uống có thể hỗ trợ nếu bạn bị nghẹt mũi, vì nghẹt mũi làm vòi nhĩ khó mở hơn đáng kể. Xịt mũi khoảng 30 phút trước khi hạ cánh giúp niêm mạc co lại, thông đường dẫn từ mũi đến tai. Tuy nhiên, không nên lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch quá 3-5 ngày liên tục vì có thể gây phụ thuộc thuốc. Người có tiền sử huyết áp cao nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Một số lưu ý nếu bị ù tai sau chuyến bay
Trong nhiều trường hợp, ù tai không tự hết ngay sau khi hạ cánh mà kéo dài thêm vài tiếng, đặc biệt nếu bạn bị cảm hoặc đang có dị ứng theo mùa. Đây thường là tình trạng áp suất tai giữa chưa được cân bằng hoàn toàn, không phải tổn thương thực thể, và phần lớn tự khỏi trong vòng 1-2 giờ.
Cơ chế của hiện tượng này là dịch tiết trong tai giữa hoặc màng nhĩ vẫn đang trong trạng thái căng sau khi bị chênh lệch áp suất kéo dài. Tiếp tục thực hiện nghiệm pháp Valsalva nhẹ hoặc nhai kẹo cao su sau khi hạ cánh thường đủ để giải phóng phần áp suất còn dư. Nghiêng đầu sang một bên và kéo nhẹ vành tai xuống dưới cũng giúp kéo giãn ống tai ngoài, đôi khi tạo điều kiện cho không khí lưu thông.
Đội ngũ biên tập STravel nhận thấy rằng nhiều du khách hay bỏ qua một yếu tố quan trọng: uống đủ nước trong suốt chuyến bay. Cabin máy bay có độ ẩm rất thấp, thường dưới 20%, khiến niêm mạc mũi họng khô đi nhanh chóng. Niêm mạc khô làm tăng nguy cơ viêm nhẹ và làm vòi nhĩ khó hoạt động hơn. Uống nước đều đặn, khoảng một cốc mỗi giờ bay, là biện pháp phòng ngừa đơn giản nhưng thường bị xem nhẹ.
Cần đến bác sĩ tai mũi họng nếu ù tai kéo dài hơn 24 giờ sau khi hạ cánh, kèm theo đau nhói trong tai, ù tai một bên, hoặc giảm thính lực rõ rệt. Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của viêm tai giữa cấp do áp suất (barotrauma) cần được xử lý y tế đúng cách, không nên để tự khỏi kéo dài. Trẻ em dưới 3 tuổi cần được theo dõi kỹ hơn vì khó diễn đạt mức độ đau.
Nếu bạn biết mình sẽ bay trong thời điểm đang bị viêm xoang, viêm mũi dị ứng nặng, hoặc cảm lạnh cấp tính, cân nhắc dùng thuốc kháng histamine hoặc thuốc thông mũi theo chỉ dẫn của dược sĩ trước ngày bay. Trong bối cảnh 2026, nhiều hãng hàng không ở Việt Nam đã đưa thông tin sức khỏe hành khách vào ứng dụng đặt vé, bao gồm cả các lưu ý về áp suất cabin cho người có tiền sử bệnh tai mũi họng, nên bạn có thể tham khảo trực tiếp trước khi lên máy bay.
Câu hỏi thường gặp
Ù tai khi đi máy bay có nguy hiểm không? Ù tai do chênh lệch áp suất khi bay thường là lành tính và tự khỏi sau vài giờ. Chỉ nguy hiểm nếu ù tai kéo dài hơn 24 giờ, kèm đau nhói hoặc giảm thính lực rõ rệt, lúc đó cần gặp bác sĩ tai mũi họng để loại trừ viêm tai giữa do áp suất.
Trẻ nhỏ bị ù tai khi bay phải làm gì? Cho trẻ bú bình, ngậm ti giả hoặc uống nước trong giai đoạn cất và hạ cánh. Động tác nuốt liên tục giúp vòi nhĩ mở ra tự nhiên. Nếu trẻ khóc nhiều và có biểu hiện đau tai sau chuyến bay, nên đưa đến bác sĩ kiểm tra.
Có nên dùng thuốc thông mũi trước khi bay không? Có thể dùng nếu bạn đang bị nghẹt mũi, nhưng nên xịt hoặc uống khoảng 30-60 phút trước khi hạ cánh để thuốc có thời gian phát huy tác dụng. Người có tiền sử huyết áp cao hoặc bệnh tim mạch nên hỏi bác sĩ trước.
Nút tai thường có chống ù tai được không? Nút tai thông thường chỉ cản âm thanh, không điều tiết áp suất. Muốn chống ù tai, cần dùng nút tai chuyên dụng cho máy bay (aviation earplugs) có bộ lọc áp suất bên trong như EarPlanes.
Ngồi vị trí nào trên máy bay ít bị ù tai hơn? Không có nghiên cứu xác nhận vị trí ghế ảnh hưởng đến mức độ ù tai, vì áp suất cabin được điều chỉnh đồng đều trong toàn bộ khoang khách. Yếu tố quyết định là tình trạng vòi nhĩ của bạn và kỹ thuật cân bằng áp suất bạn áp dụng khi cất và hạ cánh.
Khám phá
Những lưu ý sức khỏe khi đi máy bay bạn nhất định phải biết
Dự báo quảng cáo Du lịch 2026: cách chạy ads hiệu quả hơn
Kinh nghiệm ăn uống khi đi máy bay: Ăn gì, tránh gì để bay khỏe?
Quy trình xây dựng thương hiệu địa phương bài bản cho điểm đến du lịch
